اى درويش 22 ! قدّ قدر تو بس كوتاه است به معراج بر نرسى و آن حشمت ندارى كه براق به خانهء تو آرند ، همى كسوتى از شرف طهارت درپوش و به آسمان مجد مسجد بر خرام ، و به ميان مؤمنان ملك صفت در رو . اوّل به صفت بندگان درآى بر قدم نياز ايستاده ، به آخر به صفت دوستان بيرون رو نشسته بر بساط راز . ربّ العزّة - جلّ جلاله - به لطف خود در نماز جمله اركان شرايع جمع كرد . در نماز معنى روزه است و زيادت ، كه روزه امساك است با نيّت ، و در نماز همين امساك هست با نيّت و زيادت ، كه آنجا روا باشد كه بخسبى و به روى و عملهاى ديگر به يارى ، و در نماز روا نيست . و در نماز معنى زكات است ، آنجا پنج درم به درويش دهى بياسايد ، اينجا به آخر نماز گويى : اللهمّ اغفر للمؤمنين و المؤمنات ، همه بياسايند . و در نماز معنى حجّ است كه در حجّ احرام است و احلال ، و در نماز تحريم است و تحليل . و در نماز معنى جهاد است كه چون وضو ساختى آن بر مثال زره پوشيدن است و آن امام بر مثال مبارز است و قوم بر مثال لشكر او در پيش صفّ در محراب ، كه موضع حرب است ايستاده ، و قوم از پس او صفّ بركشيده و بر نصرت و متابعت او قدم راسخ گردانيده . آنجا چون در جهاد مظفّر و منصور گردند ، مال و غنيمت 23 قسمت كنند ، و اينجا چون امام سلام دهد فضل ذو الجلال قسمت كنند . پس چنانستى كه هر مؤمنى كه نماز كرد به حجّ رفت و اگرچه استطاعت ندارد ، و زكات داد و اگرچه مال ندارد ، و روزه داشت و اگرچه قدرت ندارد . زنهار تا ناپاك‌وار قدم / a 78 / در حضرت نماز ننهى كه صد هزار و بيست و اند هزار گوهر عصمت و ذات حرمت و معدن حشمت و حكمت در طلب و امنيّت اين خلعت سر در نقاب خاك كشيدند كه هيچ‌كس را عقدى بدين نفيسى نبوده است كه امّت احمد را عليه السّلام . بلى همه را نماز بوده است ليكن بعضى را قيام بوده است و قعود نه ، و بعضى را سجود بوده است و قيام نه ، و بعضى را فعل بوده است و قرائت نه . چون نوبت دولت منبع صفوت كه فارس عسكر انبيا و نور حدقهء اوليا و نور حديقهء اصفيا بود در رسيد ، آن مردى كه تستفيد الشّمس من ضيائه و البدر من بهائه ، آن مقدّمى كه انفتقت بقدوم قدمه اكمام الامل عن الزّهر و قرب ادراك وقت الثّمر ، ربّ العزّة از فعل عقدى ساخت و از قول درّى ، و به دست كرم و جود بر جيد امّت محمّد بست ، آن مهتر كه به ورود او تبسّم الصّبح فى وجه الظّلام العابس و تجلّى كما انجرد 24 السّيف الصّقيل من الغمد . در هيچ مقام ترا فراموش نكرد اگر در مكّه بود و اگر در مدينه ، و اگر در مسجد بود و اگر در حجره . و همچنين بر ذروهء